LIVERPOOL WELSH

Societies and References

 
Cinio Gwyl Ddewi Unedig
 
Cymdeithas Lenyddol Capel Bethel,
Heathfield Road, Lerpwl gyda Cymdeithas Cymry Lerpwl
ar Nos Sadwrn, 26 Chwefror 2011 (26/2/2011)
 
yn
 
Ystafell, Gwesty
Crown Plaza, Speke Road, Speke
 
am 7.30 o'r gloch
(bydd y drysau ar agor am 7.00 o'r gloch)
Gwr Gwadd:
Athro Mari Lloyd-Williams, Prifysgol Lerpwl
 


 
Pris y tocynnau: £26
(gellir cael y tocynnau oddi wrth swyddogion
y ddwy gymdeithas sy'n cydweithio er IIwyddiant
Cymry Lerpwl a'r Cyffiniau)
 

---

Ar Gof a Chadw

Côr Meibion Birkenhead

Mewn cyfarfod a gynhaliwyd yn Argyle Street, nos Wener 17 Chwefror 1933, penderfynwyd hysbysu y bydd y côr uchod, dan arweiniad Mr R Jones, yn ail-ddechrau ar gyfer cyfres newydd o gyfarfodydd ac i baratoi ar wahanol eisteddfodau y cylch, a thaer erfynnir am ei aelodau newydd ymuno â’r côr a sicrhau llwyddiant y cyfarfodydd a’r rhaglenni sydd mewn llaw. Bu galw mawr ar y côr uchod yn y gorffennol i gynnal llu o gyfarfodydd tuag at gynorthwyo achosion teilwng ar lannau Mersi a mannau eraill. Da gennym weld Côr Cymysg Birkenhead (Mr D R Jones) yn parhau’n hynod o lwyddiannus ac yn derbyn cymeradwyaeth uchel gan y prif feirniaid cerddorol. Yn awr, dyma gyfle i’r aelodau i ymdaflu eu hunain i sicrhau llwyddiant y côr hwn ac i feithrin a mabwysiadu’r un nodweddion, fel y bydd yn olynydd gwir deilwng i gorau meibion enwog eraill, a gobeithio y gwelir y ddau gôr yn cystadlu ar lwyfannau ein heisteddfodau, ac y byddant yn dwyn clod ac anrhydedd mwy eto i Gymry’r dref. Bydd yn falch gan yr ysgrifennydd, Mr J A Taylor, 167 Beckwith Street, Birkenhead, gael enwau aelodau newydd, a bydd y rehearsals yn Tramwaymen’s Union Rooms, y drws nesaf i’r Scala Theatre, Argyle Street, am 8 bob nos Wener - W J Charles.




Cofio Dewi yn Waterloo

Nos Fercher, 1 Mawrth 1933 cynhaliwyd swper Cymreig i ddathlu gŵyl ein Nawddsant. Mwynhawyd lluniaeth ac ymddiddan mewn awyrgylch wir gartrefol, a dilynwyd gydag anerchiadau a chaneuon gwladgarol. Yr ymwelydd wahoddedig oedd Mrs Frances Williams, BA, Wallasey, ac estynnwyd croeso cynnes iddi hi ac i’n cymdogion, y Parch B a Mrs Bee, Seaforth, gan y Parch D S Davies, MA. Seiniwyd nodyn uchel iawn yn anerchiad Mrs Williams. Dywedodd mai amser briodol ydoedd i ni gymryd trem yn ôl a threm ymlaen, yn wleidyddol, yn addysgiadol, ac yn grefyddol. Gwnaed cyfeiriad arbennig at ein hymdrechion cenedlaethol ynglŷn ag addysg ac at bethau y dylid eu cymhwyso at wasanaeth amaethyddiaeth a diwydiant Cymru. Sylwodd nad digwyddiad yn unig oedd y ffaith fod Dewi wedi ei ddewis yn Nawddsant ein cenedl yn hytrach nag Arthur, dyweder, ond fod ei ysbryd cydnaws, ei natur syml, a’i ymddygiad cenhadol yn apelio at feddwl y Cymro. Nodwedd amlwg iawn ynom oedd rhoddi gwerth ar bethau ysbrydol, a gofynnid inni wneuthur y cyfra hwnnw i’r byd heddiw. Dilynwyd gydag anerchiad gan y Parch Oliver Thomas, BA, gan ddywedyd nad iaith a wnâi genedl, ond traddodiad. Pwrpas Duw i ddynoliaeth oedd cwrs hanes ar hyd y canrifoedd a’r genedl a gyfrifai fwyaf oedd honno a wasanaethai fwyaf. Gwnaed sylwadau pwrpasol gan y Parch Benjamin Bee, yn llawenhau am gael bod yn bresennol ar bwys cysylltiadau teuluaidd. Cafwyd diddanwch mawr gyda chanu Miss Nansi Thomas a Mr Griff Owen, a chawsant werthfawrogiad teilwng o’u talentau amlwg. Cydgenid hefyd nifer o alawon gwerin dan arweiniad Mr J E Jones, a Miss Annie Griffiths, yn cyfeilio. Cyflwynwyd pleidlais o ddiolchgarwch yn wresog iawn gan Mrs Goronwy O Roberts, a chefnogwyd gan Mr J W Roberts. Yr oedd y beirdd mewn hwyl, hefyd, a dyma fel y canodd. ‘Peibio’ -

Y Wledd
Arlwy a’r byrddau’n orlawn – o fwydydd
I fodau cymodlawn;
Yn ein mysg ceir dysg a dawn,
A gwir odlau cariadlawn.

Gŵyl Ddewi
Dyma ŵyl annwyl enwog – ein Dewi –
Sant duwiol, trugarog:
A heno cawn ein hannog
I gadw’r llw gyda’r llog

DML

Dathlu Jiwbili
Yr Achos yn Vittoria Street, Birkenhead

Cynhaliwyd cyfarfodydd dathlu Jiwbili Eglwys Vittoria St (A), Birkenhead, Chwefror 11, 12, a 13, 1933. Pregethwyd nos Sadwrn a phrynhawn Sul gan y Parch Richard Williams BA, y gweinidog. Cafwyd pregethau grymus ac effeithiol dros ben. Dechreuwyd yr oedfa nos Sadwrn gan y Parch W R G Jones, Liscard. Darllenwyd pennod a ledwyd yr emynau nos Sul gan Mr Evan Evans. Cynhaliwyd cyfarfod cyhoeddus yn Clifton Road trwy garedigrwydd yr eglwys nos Lun. Cyn y cyfarfod yr oedd y chwiorydd wedi darparu’n helaeth, a chafod dros 130 eu digoni. Cymerwyd y gadair am 7.30 gan y Parch R Williams BA. Dechreuwyd trwy ddarllen a gweddïo gan y Parch T Price Davies. Wedi anerchiad gan y cadeirydd rhoddwyd cipdrem o hanes yr achos gan yr ysgrifennydd, Mr E L Jones. Siaradwyd dros Clifton Road gan Mr Evan Price, Martin’s Lane, y Parch J Oldfield Davies, BA; dros Gyfundeb Lerpwl, Manceinion a’r Cylch gan yr Ysgrifennydd, y Parch W A Lewis, yn lle’r cadeirydd, Mr W O Farrel, oedd yn analluog i ddod; dros eglwysi’r dref a’r cylch, y Parch Evan Roberts, a thros ‘y byd’ chwedl y cadeirydd, gan Mr J H Jones. Diolchodd Mr Thos Davies, trysorydd yr eglwys, i bawb am eu caredigrwydd. Diweddwyd gan y Parch W T Lloyd Williams. Wele’r hanes: Dechreuwyd mewn ymdrech genhadol, i gael y Cymry oedd ymhen gogleddol y dref i le o addoliad, gan nad oedd achos Cymraeg, yn y rhan honno. Cymerwyd ystafell yn Conway Street, congl Hope Street (Ionawr 4, 1883), ymhen tri mis symudwyd oddi yno i Gospel Hall fach, oedd ar y tir lle saif y capel arno heddiw. Yn fuan prynwyd y tir, ac adeiladwyd y capel, a chafwyd cyfarfodydd agoriadol ym mis Tachwedd o’r un flwyddyn (1883). Cynyddu a fu hanes yr Achos nes bu rhaid helaethu’r capel yn 1886. Costiodd y cwbl 460p. Rhifai’r aelodau 108 erbyn hynny. Ffurfiwyd hi’n Eglwys Annibynnol, Chwefror 1, 1883. Neilltuwyd Mr Thos Williams i weinyddu ordinhadau, ac i ofalu am yr eglwys. Bu arweinydd doeth a ffyddlon am yn agos i ugain mlynedd. Swyddogion cyntaf yr eglwys oedd y Mri Thos Williams, John Jones, Robt Thomas, Hugh Hughes (trysorydd) a Thos Knowles (ysgrifennydd). Yn y cyfnod hwnnw bu’r eglwys yn gymorth mawr i helpu i godi achos yn Seacombe gydag ychydig gyfeillion oedd yno. Daeth yr achos bach hwnnw yn eglwys urddasol yn Marti’n Lane erbyn heddiw. Cafodd yr eglwys yn Vittoria Street ei breintio â chwiorydd rhagorol dan arweiniad doeth a medrus Mrs T Knowles. Bu hi farw yn Awst 1889, a bu hynny’n golled fawr i’r eglwys. Yna Mrs Evans, Arthur Street; Mrs John Jones a Mrs Thos Williams. Cafodd y tair oes hir - yn agos i 90 mlynedd; Mrs Parry, Mrs John Williams, Mrs Jones, Vittoria Street a Mrs Thomas, Market St. Y mae dwy ohonynt yn aros hyd heddiw, sef Mrs T Jones (Miss Venmore gynt), Llannerchymedd, a Mrs R Jones, Montreal, chwaer cyn-Olygydd Y Brython. Dal i gynyddu fu’r hanes hyn 1893, pan gyrhaeddodd y rhif 132. Yn 1903, penderfynwyd cael gweinidog. Anfonwyd at Mr G J Williams, Llanddeusaint, a derbyniodd ef y gwahoddiad. Ordeiniwyd ef y dydd Llun cyntaf ym Medi 1903. Dechreuodd Mr Williams weithio o ddifrif, ac yn 1904 fe dalwyd y rhan olaf o’r ddyled oedd yn aros er dechrau’r achos, sef 60p. Yn 1909, atgyweiriwyd y capel, cafwyd seddau yn lle meinciau, etc, a chostiodd hynny dros 450p. Talwyd 150p o’r arian y flwyddyn honno, ac erbyn hyn, trwy garedigrwydd hen aelodau a chyfeillion eraill, llwyddwyd dileu’r ddyled yn llwyr. Ymadawodd y Parch G J Williams ar ddiwedd 1922, wedi bod gyda ni yn fawr ei barch am dros 19 mlynedd i gymryd gofal Widnes, Thatto Heath a Golborne; yna i Wheeler Street, Birmingham. Bu farw ym 1932 er gofid i lawer ohonom. Ar hyn o bryd yr ydym fel eglwys yn ffodus iawn o dan arweiniad medrus y Parch Richard Williams, BA - E L Jones.



John Roberts, Penbedw (1855-1933)

Bu farw y brawd John Roberts, Gorsefield Road, Birkenhead, bore dydd Sadwrn, 18 Chwefror 1933, ef ar fin cyrraedd ei 78 mlwydd oed. Brodor o Landderfel, ger Bala ydoedd. Symudodd oddi yno i Benbedw pan tua 17 mlwydd oed, ac yn y dref hon y treuliodd y gweddill o’i oes. Bu’n bur i’r hyfforddiant a dderbyniodd fore’i oes. Ymunodd ag eglwys y Methodistiaid Calfinaidd Cymraeg Parkfield yn ei dref fabwysiedig, a daliodd ei aelodaeth ynddi yn ddifwlch hyd ddiwedd oes. Ychydig amser yn ôl mewn casgliad arbennig, cymhellwyd pob aelod i roi cyfran am bob blwyddyn o’i aelodaeth ac ar bapur yn cynnwys cyfraniad cafwyd “y trigain mlynedd hyn”. Gwyddid mai Roberts oedd hwnnw. Bu’n ffyddlon a gwasanaethgar ymhob cylch, a bu’n flaenor am dros 34 mlynedd, ac yn drysorydd hefyd am gyfnod maith. Bu’n cadw busnes groser yn Watson Street tan rhyw bum mlynedd yn ôl, pan ymneilltuodd, ac aeth i fyw i Gorsefield Road. Gŵr cymeradwy ymhob cylch ydoedd, a gwên siriol ganddo bob amser, a chynnes fyddai ei gyfarchiad. Bydd dirfawr chwithdod ar ei ôl. Dydd Mercher, 22 Chwefror 1933 yn Flaybrick Hill, bu’r angladd, a chynhaliwyd gwasanaeth yn Eglwys Parkfield, gan arweiniad Dr Moelwyn Hughes. Cymerwyd rhan hefyd gan y Parchgn C Lloyd Williams BA, D S Evans BA a David Jones ac yn y fynwent gan y Parchgn Isaac Parry a J Ellis Jones. Cludwyd yr arch gan dri o’i gyd-swyddogion: Mri Wyn Edwards, Rees Jones, Thomas Jones, Simon Owen a D Roger Rowlands YH.
Wele’r prif alarwyr – Mr Gwilym Roberts (mab); Miss Gwladys Roberts, Mrs J Mahen a Mrs T H Huxley (merched); Mrs Margaret Jones (chwaer).

J H Jones a D Ben Rees






Gŵyl Ddewi Capel Tabernacl (A), Belmont Road, Lerpwl ym 1933

Cyngerdd Cymraeg a gafwyd yma i ddathlu coffa’r Sant, a hynny ar y noson o flaen yr ŵyl. Y Parch D Eurof Walters oedd yn y gadair, a llond yr ysgoldy o bobl wedi dyfod yno i’w mwynhau eu hunain mewn dull Cymreig, cartrefol. Crogai’r Ddraig Goch uwch ben y llwyfan, a mynnodd y plant gael Baner yr Urdd i addurno cefn y llwyfan, a dyna ni mewn awyrgylch Gymreig ar unwaith. Bu yno ganu brwd difrif a digrif, ac adrodd darnau gwlatgar, yn ddifwlch, am dros ddwy awr, heb gymorth gair o’r iaith fain. Canodd Côr Meibion y Tabernacl o dan arweiniad Mr W D Owen, yn rhagorol, y darn adnabyddus, “Milwyr y Groes” (Protheroe), a chanodd Cantorion Gwalia y pethau rhyfeddaf a glywyd oddi ar lwyfan gyda’r fath eneiniad a chyfaredd nes “tynnu’r lle i lawr”, fel y dywaid gohebwyr y papurau bob dydd. Cafwyd unawdau amryw, deuawdau a phedwarawd gan unawdyddion gwych, a chanu penillion tan gamp. Nid oedd eitem wael yn yr holl raglen, a rhwng yr encoriio byddarol dyblwyd hyd y rhaglen oedd eisoes yn faith. Yma ac acw cafwyd sylwadau byw a ffraeth gan y cadeirydd, a dugwyd y dathliad i ben trwy gydganu “Hen Wlad fy Nhadau”.






Grace Davies, Orrell Park, Lerpwl (1853-1933)

Bu farw Mrs Gwen Davies ar ddydd Sadwrn 6 Chwefror 1933 yn 81 oed. Hi oedd y chwaer a fu’n dal y cysylltiad hwyaf ag Eglwys y MC, Stanley Road, sef 71 mlynedd, ac ni roddodd neb fwy o’i hamser i wasanaethu’r eglwys nag a wnaeth hi. Symudodd ei thad a’i mam, Mr a Mrs Samuel Jones, i fyw i Bootle, yn 1862, o’r Parc, pan oedd y fasnach goed yn symud yno. Cadwai ei thad fasnach fel lathlever (holltwr dellt). Deuai’r coed o Norway. Llifai hwy i hydoedd neilltuol a’u hollti ar feinciau â chyllell debyg i wn hir, i wneud dellt i’w hoelio ar ddistiau llofftydd, a glynai’r plaster yn llawer gwell ynddynt nag yn y rhai a ddaw o’r America wedi eu llifo. Ond gadawodd Gladstone i’r rhai hynny ddod yn ddidoll, a lladdodd y fasnach. Mae’n debyg nad oes neb yn meddwl am ddysgu’r grefft erbyn hyn. Ni bu gan Mr Samuel Jones byth air da i Gladstone ar ôl hynny.
Yr oedd Mrs Grace Davies yn un o blant y “Rwm Bach”. Yn Chwefror 1864 yr agorwyd y capel cyntaf yn Bootle - Capel Millers Bridge. Dechreuodd Mrs Davies weithio gyda’r eglwys yn fore yn ei hoes fel y dywedir yng “Nghamau’r Cysegr”, hanes Eglwyd Stanley Road: “Mrs Davies yw Mam yr Eglwys.” Bu’n cerdded yn ôl a blaen i werthu tocynnau’r te parti enwog a gynhelid y pryd hynny er lleihau dyled y capel cyn i’r un bws ddechrau rhedeg; a pharhaodd i weithio hyd at erchwyn y bedd. Hi oedd llywydd Pwyllgor Dirwest y Chwiorydd ac is-lywydd Pwyllgor y Dorcas am y flwyddyn ddiwethaf. Meddai argyhoeddiadau dyfnion iawn. Anodd iawn oedd ei symud o’i llwybr. Gweithiodd yn gryf gyda’r Ysgol Sul; bu’n athrawes am oes - rhan yn Stanley Road a rhan yn St John’s Road a Bankhall. Meddai argyhoeddiadau cryfion ar ddirwest ac ar waith cenhadol cartref. Bu’n foddion i godi aml i un i’r gorlan. Aeth ar ôl y syrthiedig nid er mwyn yr hyn a allai gael ganddynt, ond er mwyn yr hyn a allai roi iddynt. Gweithiodd yn egniol o blaid y Genhadaeth Dramor. Ni welsom neb mor ffyddlon i gyfarfodydd yr eglwys - cyfarfodydd y Sul a chyfarfodydd yr wythnos. Hyd o fewn mis yn ôl, gellid dibynnu ar ei phresenoldeb hi yn y cyfarfod gweddi a’r seiat, er yn byw yn Orrel Park - lle digon anghyfleus i ddod ohono i gapel Stanley Road. Buom yn ceisio meddwl beth a gyfrifai am hynny. Anaml iawn y dywedai air yn y seiat a phan wnâi, prin fyddai ei geiriau. Yr unig ffordd y gallaf gyfrif am y fath aberth o edrych ar ei ffyddlondeb o un cyfeiriad yw fod ei hysbryd yn dod i ryw gyfathrach gyfriniol yn y cysegr â’r Gŵr a garai mor fawr , ac na ŵyr ond ychydig ohonom fawr amdano. Byr, mewn cymhariaeth, f u ei bywyd priodasol. Yn 1908, ymbriododd â Mr John Davies, gŵr gweddw ond bu yntau farw yn 1920. Er mai byr a fu, bu’n un hapus iawn tra y parhaodd. Bu i Mrs Davies un brawd a thair chwaer. Erys dwy chwaer - Mrs Williams (Orrell Park), sy’n 85 oed, ac oedd yn bresennol yn y gladdedigaeth, a Mrs Rowland Roberts (The Rookery, Waterloo Park), a chydymdeimlwn â hwy, a hefyd â’i nyth, Mrs Cartnell, 4 Thornfield Road, Orrell Park, na bu ond am ychydig oddi wrth ei modryb ar hyd ei hoes, ac â’r gweddill o’r teulu.
Claddwyd ei gweddillion dydd Mawrth, 9 Chwefror 1933 ym mynwent Anfield. Gwasanaethwyd gan y Parchgn D Stephen Davies, MA a W Wilson Roberts, a daeth nifer fawr yno i ffarwelio â hi. Yr oedd yno nifer fawr o blethdorchau yn mynegi serch ei chyfeillion a’i pherthnasau tuag ati.

Meirion Evans








Cymanfa Undeb Gobeithluoedd MC Lerpwl a’r Cylch (1935)

Cynhaliwyd yr uchod yng Nghapel y MC, Chatham Street, prynhawn Sadwrn diwethaf, 4 Mawrth 1933. Trefnwyd te i’r plant eleni, a daeth dros ddau gant ohonynt ynghyd. Anturiaeth newydd oedd hon i geisio ennyn mwy o sêl, gan fod mwy o angen y Gobeithluoedd nag erioed, os yw dirwest a phurdeb i ddal eu tir. Gresyn na buasai pob eglwys yn y cylch yn cael ei chynrychioli yno. Dechreuodd y cyfarfod cyhoeddus am 5.30 o’r gloch, ac yr oedd yno gynulliad rhagorol. Llywyddwyd gan y Parch D S Davies, MA, Waterloo, ac ni ellid ei well i drin y plant a rhoddi gair o werthfawrogiad yn ei bryd. Yn ei anerchiad cryno a gwresog, cyfeiriodd at aelodau’r Gobeithluoedd fel lamp-lighters, ac anogodd hwy i weithio beunydd i ddwy eraill i gysylltiad â’r golau oedd yn llusern y Gobeithlu. Mr Herbert Pierce, Bootle, oedd yn arwain y canu, a chafodd arddeliad, a deallodd y plant ac yntau ei gilydd o’r cychwyn cyntaf. Cynorthwyid ef wrth y piano gan Miss Hughes, Anfield Road. Aed trwy’r rhaglen a ganlyn: Cân gan y plant, ‘Galwad i’r Frwydr’. Cydadroddiad o Actau iii 1-11, Gobeithlu Edge Lane. Wedi canu eilwaith arweiniwyd mewn gweddi gan y Parch H C Lewis, Fitzclarence Street. Adroddiad, ‘Disgwyl Coron’, Gwerful Morus, Douglas Road. Deuawd, ‘Y Lili’, Barbara Edwards a Margaret Davies, Waterloo. Adroddiad, ‘Ewyllys Sion Ifan’, Mair Thomas, Walton Park. Cân gan y Plant, ‘Cariad Iesu’. Cyd-adroddiad, ‘Cymdeithas Heddwch’, Plant Orrell. Cân ‘Duw ŵyr’, Beti Simcox, Anfield Road. Adroddiad, ‘Y Gwron’ (Pregethau Brynsiencyn), Wynn Morgan, Edge Lane. Cân, ‘Dring i Fyny’, Beti Simcox a’r gynulleidfa. Anerchiad y llywydd a gair byr gan yr ysgrifennydd (Mr Ifor Williams, Edge Lane). Chwarae, ‘Y Sipsiwn’, Plant Edge Lane. Cyd-adrodd Salm 84, Plant Woodchurch Road. Cân ‘Ffarwel i Blwy Llangower’, Glyn Rees Jones, Parkfield. Adroddiadau, ‘Ora Pro Nobis’, a Salm 34 gan Ann Williams ac Irfonwy Roberts, Newsham Park. Deuawd, Hadley, Stan a Ted Davies, Fitzclarence Street. Adroddiadau, ‘Y Beibl ar y Fyny’ a ‘Dim newid yn ôl’, gan Dilys Owen a Mair Huws, Anfield Road. Adroddiadau, ‘Y Fair’ a ‘Merch y Meddwyn’, Glyn Thomas Stanley Road, ac Olwen Thomas, Heathfield Road. Cân gan y plant, ‘Kenneth’. Adroddiadau, ‘Ein Gwlad’ a ‘Dewi Sant’, gan H M Thomas, Rake Lane, a Betty Owen, Belvidere Road. Diolchwyd yn ddeheig gan Mr R M Thomas, Walton Park, a chyfeiriodd at waith y chwiorydd yn paratoi y te o dan arweiniad Mrs C Lloyd Williams, Anfield a Miss Elias, Douglas Road. Ategwyd gan Mr Henry Davies, llywyd Pwyllgor yr Undeb. Wedi cyfarfod diddorol a dyrchafol iawn, terfynwyd trwy ganu ‘Telynau Aur y Nef’, ac ymwahanwyd yn brydlon.


 

---

 
Llongyfarch Hefin Rees ar ei ddyrchafiad

Estynnwn longyfarchiadau cywir i Hefin E Rees, Harpenden ar ei ddewis i gyflawni gwaith Barnwr yng Nghylchdaith Gorllewin Canolbarth Lloegr (sef Birmingham a’r cyffiniau) a bydd yn dechrau ar ei waith haf eleni.

Ganwyd Hefin E Rees yn Lerpwl, mab i Mrs Meinwen Rees a’r Parchedig Ddr D Ben Rees, a chafodd ei addysg yn Ysgol y Brenin Dafydd (Ysgol Iddewig) cyn mynd ymlaen i Brifysgol Durham a’r Inner Temple yn Llundain. Bu’n llwyddiannus iawn fel bargyfreithiwr a galw mawr o hyd am ei wasanaeth. Daw ei briod Dr Bethan Wyn Rees hefyd o Lerpwl, merch ieuengaf Louis a H Wyn Jones, Allerton, a chafodd y ddau eu magu yn y gymuned Cymraeg a leolir yng nghapel Bethel, Heathfield Road, Lerpwl. Yno y bedyddiwyd y ddau, a’i derbyn yn gyflawn aelodau, a phriodi, ac yn y capel hwnnw y bedyddiwyd eu plant Tomos a Joshua.
Y mae’r teulu’n weithgar iawn yn nhref Harpenden ger St Albans. Sefydlodd Hefin gyda’i dad elusen (ar ôl treulio cyfnod yn Cenia) o’r enw Gobaith mewn Gweithrediad, ac yn awr mae’n cefnogi elusen arall hefyd, sef Harpenden a’r Affrig, yn codi arian i sefydlu ysgolion a chanolfannau iechyd yng ngwlad fawr Uganda. Bu’r ddau allan Chwefror eleni yn braenaru’r tir, a phenderfynodd y ddwy elusen wneud ymdrech i godi arian at yr angen mawr. Y mae’r teulu yn weithgar iawn yn Eglwys Crist, Harpenden lle ceir cynulleidfa o 350 i 400 ar fore Sul, a chymer Hefin E Rees ddosbarth nos bob nos Fawr yn ei gartref ar gyfer aelodau’r capel sydd o fewn y filltir sgwâr.
 

---

References
 

(1) - Cymry Lerpwl (Cyfrol 1 a 2) D.Ben Rees Cyhoeddiadau Modern Cymraeg. Archebwch eich llyfrau. ISBN 0-901332-56-9 A ISBN 0-901332-55-0
The Welsh of Merseyside (Volumes 1 + 2) D.Ben Rees Modern Welsh Publications

(2) - Cyfarfodydd yn y Gymdeithas Gymraeg yn cyfarfod yn Neuadd y Crynwyr (Friend's Meeting House), School Lane am 7-30 ar Nos Fawrth
Cyfarfodydd yng Nghapel Seion Laird Street Penbedw ar Nos Lun gynta’r mis

(3) - Oedfa /Worship service am 11.15 yn Bethania, Crosby Road South
(yn cyfarfod yn Eglwys Christ Church ar draws y ffordd) ffôn: 01515468748
Oedfaon/Worship services am 10.30 a 5 o’r gloch yn Bethel Heathfield Road 
ffôn:

(4) - Oedfaon / Worship Services 10.30 , neu 2.30

(5) - Oedfa / Worship Service 1st Sunday of every month /Sul Cyntaf o’r mis am 2.30 o’r gloch Westminster Road Welsh Chapel.

(6) - e-bost: caereini@tesco.net

(7) - Ffôn: 01512807808 - ysbytai Broadgreen, Royal Liverpool, Alder Hey, ac eraill

(8) - Y Golygydd ydyw: Dr D. Ben Rees, e-bost:

(9) - Ffonier 0151 475 226 neu gair i 2 Heathfield Road, L15 9EZ

(10) - Gofynner am Mrs Rhiannon Liddell, Capel Bethel, 2 Heathfield Road, L15 9EZ